Malabadi köprüsü’nün gerçek adı Batman köprüsü

Adına türküler de yakılsa, şarkılar da bestelense bu köprünün ismi Batman Köprüsüdür.


3

Batman köprüsü, tarih bu şekilde isimlendirdi. Köprünün tarihiyle ilgili bilgiyi yazımızda bulabilirsiniz. Adına türküler de yakılsa, şarkılar da bestelense bu köprünün ismi Batman Köprüsüdür.

Batman köprüsü tarihi

Köprü hakkında tarihi kaynaklara bakıldığında 14. asırdan bu yana karşımıza ‘Batman Köprüsü’ olarak çıkmaktadır. Köprünün tarihi ile ilgili bilgiyi yazımızda bulabilirsiniz.

 

Vakai namei hısnkeyfa kitabında Batman Köprüsü

Köprüsünün ismi ilk defa şimdi Viyana milli kütüphanesinde bulunan Batman ve Batman çevresinin en önemli kaynağı durumundaki ‘Vakai namei hısnkeyfa‘ adındaki aslı arapça yazılmış 2 cilt olan eserde geçmektedir.

 

Eserde Meyyafarkin (Silvan) etrafındaki aşiretler ile Batman’ın etrafındaki aşiretlerin Batman Köprüsünün yakınındaki çatışmalarından bahsetmektedir. Ayrıca Batman ve Batman Köprüsünün ismi ilk defa bu kitapta bahsedilmiştir.(Kayıt No: Mxs. 355 V. 105 a-b, 106-a Viyana Milli Kütüphanesi / Avusturya)

 

Kitapta belirtildiğine göre Batman yerleşim yeri olarak, o tarihlerde çok önemli tarihi bir yolun stratejik bir noktasında yer bulunmaktaydı. Bu sebeble önemi ve şöhreti gittikçe artmış bulunmaktaydı. 14. yüzyılın başından itibaren nehre ‘Batman Nehri‘ denilmiş ve üzerinde bulunan köprüye de ‘Batman Köprüsü’ olarak isimlendirildiği bu eserde belirtilmektedir. Dolayısıyla Batman ismi Orta Çağdan günümüze kadar hep var olmuştur

Osmanlı Arşivlerinde Batman Köprüsü

Batman isminin geçmiş olduğu başka bir kaynak ise Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı, 208 nolu (947/1540 tarihli Bitlis Vilayeti Timar İcmal Defteri 72/73 sayfalarında) defterde geçmektedir. Defterde Batman isminden bahsederek ‘Beşiri kazasına bağlı, geliri olan bir yerleşim yeri olduğu’ belirtilmektedir.

 

Şerefname’de Batman Köprüsü

Yukarıda bahsetmiş olduğumuz 1540 yılındaki Osmanlı Arşivlerindeki tarihten 60 yıl sonra yani 1600 yılında İdris-i Bitlisi tarafından yazılmış olan ‘Şerefname‘ isimli eserde (Kaynak: Ter. M. Emin Bozaraslan, İstanbul s. 211) Batman ismine rastlamaktayız. Eser Batman ve Batman Köprüsünden sıkça bahsetmektedir. (Kaynak: Burhan Zengin – ‘Batman ismi’ konulu araştırma yazısından.)

Evliya Çelebi Seyahatnamesin’de Batman Köprüsü

Meşhur Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi (Ölüm tarihi 1684) 16. Asırda bölgeye yapmış olduğu seyahat esnasında Batman Nehrini anlatırken bu nehrin üzerinde bulunan köprü hakkında da yazmıştır.

Evliya Çelebi Seyahatnamesinin 10. cilt, 450. sayfasında köprüyü şöyle anlatmaktadır: ‘Batman Köprüsü, Abbasiler zamanında zengin bir tüccar tarafından hayrat için yapılmış olduğu, köprünün içinde dinlenmek için odalar bulunduğu ve köprünün üstünden gelen geçen kervanların dinlenerek yattığı’ yazılmıştır. Aynı sayfada Batman hakkında ayrıca daha geniş bilgi vermektedir.

 

 

Mustafa Kemal Atatürk’ün hatıra Defteri’nde Batman Köprüsü

Ayrıca Mustafa Kemal Atatürk’ün  doğu cephesinde görevli olduğu zamanlarda Bitlis’e gelmiş olduğu, birkaç gün Bitlis’te kalmış olduğu bilgisini sonradan yayınlanan ‘hatıra Defteri‘nde görebilmekteyiz. Hatıra defterinin 7 Kasım 1916 günü tarihli notlarında şu şekilde geçmektedir.  5.Fırka Komutanı miralay Ali Fuat (Cebesoy) , Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) , Neşet (Bora) ,Topçu Komutanı Osman Senai ile birlikte (Silvan’dan Bitlis’e gitmek üzere hareket ettim..) diye yazan Mustafa Kemal ayrıca, Batman Köprüsü’nü geçerek, Ziyarete geldiğim sırada üşütmüş, rahatsız olmama rağmen, yol üzerindeki birliklerde konaklayarak 13 Kasım 1916 Pazartesi günü Bitlis’e Geldiğini belirtmektedir.

 

Diyarbakır Salnamelerinde Batman Köprüsü

Osmanlıların son zamanlarında yazılmış olan ‘Diyarbakır Salnamelerinde’ köprünün yeri ‘Batman adındaki köyün yanında’ şeklinde tarif edilmiştir. (Kaynak: Salname-i Vilayeti Diyarbekir 20-1323/1902 Diyarbekir s.199)

Yabancı Kaynaklarda Batman Köprüsü

1903 ile 1911 yılları arasında yaşamış olan Gerty Bell adında ki İngiliz uyruklu olan bir bayanın bölgeye gezi yapıldığı bilinmektedir.( Kaynak: web sitesine buradan erişebilirsiniz. www.gerty.net.gc.vk web) Gerty Bell yaptığı gezi esnasında, köprünün 3 kare fotoğrafını çekmiştir. Köprü hakkında verdiği ingilizce bilgi notunda ‘Batman Su Bridge’ Batman Su Köprüsü başlığı adı altında köprünün tarihçesini anlatmıştır.

 

Batman köprüsünün önemli konularından bir tanesi olan Köprünün kimin tarafından ve niçin yapıldığı hakkında yazdığımız yazıya buradan ulaşabilirsiniz.

 

 

 

 

 


Like it? Share with your friends!

3

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Countdown
The Classic Internet Countdowns
Open List
Submit your own item and vote up for the best submission
Ranked List
Upvote or downvote to decide the best list item
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF
Gif
GIF format